کلینیک دی / ایوانکلینیک دی
روانپزشکی تخصصی

طیف اسکیزوفرنی و روان‌پریشی

روان‌پریشی یعنی واقعیت برای فرد جابه‌جا شده؛ صدا، سوءظن یا گفتار آشفته را باید زود و بدون برچسب ارزیابی کرد. طیف اسکیزوفرنی مجموعه‌ای از اختلال‌هاست که در آن فکر، ادراک و انگیزه از هم می‌پاشد. توهم شنیداری، باور آسیبی که با شاهد جور درنمی‌آید، و کناره‌گیری از جمع از نشانه‌های رایج است. مواد محرک و برخی توهم‌زاها هم می‌توانند تصویر مشابهی بسازند؛ جدا کردن این دو کار روانپزشک است، نه خانواده. خانواده اغلب بین ترس و انکار گیر می‌کند و مراجعه را عقب می‌اندازد. تأخیر، رنج را طولانی‌تر می‌کند. در کلینیک دی اگر ایمنی فرد یا اطرافیان در خطر باشد، بستری شبانه‌روزی ممکن است تا دارو و محیط آرام اثر کند.

مراجع در جلسهٔ درمان با سر در دستان و درمانگر در پس‌زمینه

انواع

نام‌ها از DSM-5-TR است. کاپلان و سادوک همین گروه‌ها را در فصل‌های بالینی شرح می‌دهد. این فهرست جای مصاحبه و تشخیص پزشک نیست.

شخصیت اسکیزوتایپال در مقدمهٔ همین طیف آمده، ولی کد تشخیصی‌اش در فصل اختلال‌های شخصیت است.

  • اسکیزوفرنی

    هذیان، توهم، گفتار یا رفتار آشفته، یا علائم منفی که بخش بزرگی از زندگی را برای مدت طولانی می‌گیرد.

  • اختلال اسکیزوفرنیفرم

    همان سیمای اسکیزوفرنی، با مدتی کوتاه‌تر. اگر نشانه‌ها ادامه پیدا کنند، تشخیص ممکن است به اسکیزوفرنی تغییر کند.

  • اختلال اسکیزوافکتیو

    روان‌پریشی همراه با دورهٔ خلقی افسردگی یا شیدایی، در حالی که هذیان یا توهم دست‌کم دو هفته بیرون از دورهٔ خلقی هم بوده‌اند.

  • اختلال هذیانی

    یک یا چند هذیان پایدار، بدون آنکه سیمای کامل اسکیزوفرنی برقرار باشد. کارکرد بیرون از موضوع هذیان اغلب حفظ می‌شود.

  • اختلال روان‌پریشی کوتاه‌مدت

    شروع ناگهانی هذیان، توهم یا آشفتگی که در مدت کوتاهی فروکش می‌کند.

  • اختلال روان‌پریشی ناشی از مواد یا دارو

    هذیان یا توهم که در جریان مصرف، مسمومیت یا محرومیت یک ماده یا دارو پیدا شده است.

  • اختلال روان‌پریشی ناشی از بیماری طبی

    هذیان یا توهم که اثر مستقیم یک بیماری جسمی است، نه یک اختلال روان‌پریشی اولیه.

  • کاتاتونی

    اختلال حرکتی با بی‌حرکتی، منفی‌کاری، خیره ماندن، یا برعکس تحریک شدید. می‌تواند کنار اسکیزوفرنی، اختلال خلقی یا بیماری طبی بیاید.

برای مطالعهٔ بیشتر