کلینیک دی / ایوانکلینیک دی
روانپزشکی تخصصی

اختلالات خواب

بی‌خوابی اگر هفته‌ها طول بکشد بیماری است؛ قرصِ قرضی فقط شب را جابه‌جا می‌کند و صبح را سنگین‌تر. خواب نرفتن، بیدارشدن‌های پیاپی، یا خواب‌آلودگی روز می‌تواند از افسردگی، اضطراب، درد، یا قطع مواد بیاید. بسیاری از مراجعان می‌گویند اولین قرص خواب را «فقط برای یک شب سخت» گرفته‌اند و بعد نتوانسته‌اند بدون آن بخوابند. در کلینیک دی قبل از هر داروی خواب، علت را جدا می‌کنیم. اگر وابستگی به بنزودیازپین یا داروی مشابه شکل گرفته باشد، قطع آن ناگهانی و در خانه توصیه نمی‌شود.

فرد بیدار در تخت تاریک با نور ملایم کنار تخت، نماد اختلال خواب

انواع

نام‌ها از DSM-5-TR است. کاپلان و سادوک همین گروه‌ها را در فصل‌های بالینی شرح می‌دهد. این فهرست جای مصاحبه و تشخیص پزشک نیست.

پنج عنوان ریتم شبانه‌روزی مشخص‌کنندهٔ یک اختلال‌اند، نه پنج تشخیص جدا. وحشت شبانه و بیدارخوابی هم مشخص‌کنندهٔ اختلال برانگیختگی خواب NREM هستند.

خواب‌آلودگی و بی‌خوابی

  • اختلال بی‌خوابی

    نارضایتی از کمیت یا کیفیت خواب، با دشواری در به‌خواب رفتن، ماندن در خواب، یا بیداری زودرس، که کارکرد روز را مختل می‌کند.

  • اختلال پرخوابی

    خواب‌آلودگی بیش از حد با وجود خواب شبانهٔ کافی: خواب طولانی، دشواری بیدار ماندن، یا خواب غیرتازه‌کننده.

  • نارکولپسی

    حمله‌های مقاومت‌ناپذیر خواب. ممکن است با از دست رفتن ناگهانی تون عضله، فلج خواب یا توهم هنگام ورود به خواب همراه باشد.

تنفس مرتبط با خواب

ریتم شبانه‌روزی

  • نوع فاز تأخیری خواب

    چرخهٔ خواب دیرتر از ساعت اجتماعی است. به‌خواب رفتن و بیدار شدن هر دو به تأخیر می‌افتد.

  • نوع فاز پیشرفته خواب

    به‌خواب رفتن و بیداری خیلی زودتر از ساعت مطلوب. شامگاه خواب‌آلودگی می‌آید و صبح خیلی زود بیداری.

  • نوع ریتم نامنظم

    الگوی خواب و بیداری در شبانه‌روز پراکنده است و یک دورهٔ اصلی خواب شب دیده نمی‌شود.

  • نوع غیر ۲۴ ساعته

    چرخهٔ درونی خواب هر روز نسبت به ساعت محیطی جابه‌جا می‌شود. بیشتر در نابینایی کامل دیده می‌شود.

  • نوع نوبت‌کاری

    بی‌خوابی یا خواب‌آلودگی به‌خاطر تداخل ساعت کار با چرخهٔ معمول خواب، مثل شیفت شب.

پاراسومنیا و حرکت

  • اختلال برانگیختگی خواب NREM

    بیداری ناکامل از خواب عمیق. مشخص‌کننده‌ها بیدارخوابی، وحشت شبانه، و برانگیختگی گیج‌کننده است.

  • اختلال کابوس

    رؤیاهای ترسناک مکرر و به‌خوبی به‌یادمانده که معمولاً در نیمهٔ دوم شب می‌آیند و بیداری کامل می‌دهند.

  • اختلال رفتار خواب REM

    اجرای حرکتی محتوای رؤیا در مرحلهٔ REM، چون فلج طبیعی عضله در این مرحله از بین رفته است.

  • سندرم پاهای بی‌قرار

    میل ناخوشایند به حرکت دادن پاها، بدتر در استراحت و شب، که با حرکت موقتاً کم می‌شود و خواب را به‌هم می‌زند.

برای مطالعهٔ بیشتر