علائم خطر ترک مواد افیونی؛ کی اورژانس؟
تنفس کند، بیدار نشدن و مردمک ریز می‌تواند نشانهٔ اوردوز افیونی باشد و نالوکسان جای ۱۱۵ نیست. شدت ترک افیونی فرق می‌کند و هر بیماری بستری نمی‌شود. اگر بستری لازم باشد، محل فعلی بخش دارای مجوز کلینیک دی است.
علائم خطر ترک مواد افیونی را خیلی‌ها با «سرد شدن» یکی می‌گیرند. این دو یکی نیستند. صحنهٔ اورژانس، تنفس کند، بیدار نشدن، و مردمک ریز است؛ این اوردوز است، نه درد ترک. صحنهٔ دیگر بی‌خوابی، درد عضله، اشک و اسهال است. مدلاین‌پلاس سندرم ترک افیونی را بسیار ناراحت‌کننده اما معمولاً غیرتهدیدکنندهٔ حیات توصیف می‌کند. خطر مرگ بیشتر از اوردوز می‌آید، نه از خودِ درد ترک.
با این حال «معمولاً کشنده نیست» مجوز سم‌زدایی خودسرانه در خانه نیست. درد ترک، اوردوز، سرکوب تنفس، کاهش هوشیاری، و پایین آمدن تحمل پس از قطع، پنج وضعیت جدا هستند. تنفس کند و بیدار نشدن نشانهٔ اوردوز و سرکوب تنفس است. کم‌آبی، ورود محتویات معده به ریه، و اوردوز بعد از پایین آمدن تحمل، دلیل ارزیابی پزشکی‌اند. همه بیماران به بستری نیاز ندارند. در صورت ضرورت بستری و مناسب‌بودن سطح مراقبت موردنیاز بیمار، امکان ارزیابی برای پذیرش در بخش بستری دارای مجوز کلینیک دی وجود دارد. بیمارستان ایوان هنوز در حال فعالیت نیست. اگر همین حالا نفس کند و سطحی است یا فرد بیدار نمی‌شود، صفحه را ببندید و ۱۱۵ را خبر کنید. نالوکسان، اگر در دسترس باشد، جای ۱۱۵ نیست.
ترک الکل نشانه‌های دیگری دارد، از جمله تشنج، و با این صفحه یکی نیست. وعدهٔ ترک خانگی و سم‌زداییِ کلی در ترک در منزل، سم‌زدایی و عطاری آمده است.
اوردوز را با درد ترک عوضی نگیرید
علائم زودرس ترک افیونی در مدلاین‌پلاس: بی‌قراری، اضطراب، درد عضله، اشک، بی‌خوابی، آبریزش بینی، تعریق، خمیازه. دیرتر: کرامپ شکم، اسهال، مردمک گشاد، مورمور، تهوع و استفراغ. برای هروئین اغلب حدود ۱۲ ساعت پس از آخرین مصرف، و برای متادون حدود ۳۰ ساعت. مردمک در ترک معمولاً گشاد است. در اوردوز معمولاً ریز است. همین فرق، اگر کنار تنفس دیده شود، مسیر را عوض می‌کند.
استفراغ و اسهال را جدی بگیرید. مدلاین‌پلاس کم‌آبی و ورود محتویات معده به ریه را از عوارض ترک می‌داند. این صحنه با تنفس کند یکی نیست، ولی دلیل رها کردن فردِ استفراغ‌کننده روی کاناپه هم نیست. سامهسا جداگانه می‌گوید مخلوط افیونی با الکل یا بنزودیازپین می‌تواند اوردوز را کشنده کند.
سی‌دی‌سی می‌گوید اگر مطمئن نیستید فرد نشئه است یا اوردوز کرده، مثل اوردوز رفتار کنید:
- بیدار نشدن با صدا و تکان.
- تنفس کند یا سطحی، یا صدای خفگی، غرغره یا خروپف در کسی که بیدار نمی‌شود.
- تغییر رنگ پوست، به‌خصوص ناخن یا لب.
- مردمک ریز که به نور واکنش ندارد.
سامهسا همان هسته را با صورت رنگ‌پریده یا سرد، بدن شل، لب یا ناخن کبود، غرغره، و کند شدن تنفس یا ضربان تکرار می‌کند. فرد در اوردوز خودش این حالت را برنمی‌گرداند. تا رسیدن ۱۱۵ او را به پهلو بخوابانید و کنارش بمانید.
نالوکسان، اگر هست، به‌جای اورژانس نیست
سی‌دی‌سی نالوکسان را دارویی می‌داند که اثر اوردوز افیونی را برمی‌گرداند، و می‌گوید اگر در دسترس است داده شود و همزمان اورژانس خبر شود. سامهسا آن را درمان موقت می‌داند: بعدش باید مراقبت پزشکی برسد، چون اثر ماده ممکن است برگردد. در آمریکا سی‌دی‌سی آن را بدون نسخه هم در دسترس می‌داند. این قانون داروخانهٔ ایران نیست. نبودنش تماس با ۱۱۵ را عقب نمی‌اندازد. اگر هست، روش مصرف مال آموزش همان فرآورده است، نه این صفحه. مقدار دارو اینجا نوشته نمی‌شود.
نالوکسان جای بستری بعد از برگشت تنفس را هم نمی‌گیرد. فرد ممکن است دوباره خواب‌آلود شود. تا رسیدن کمک کنارش بمانید.
عکس، کیف یک برنامهٔ محلی در کاناداست. برچسب روی آن دسترسی یا نحوهٔ مصرف در ایران را نشان نمی‌دهد.
تا رسیدن کمک چه نکنید
آب سرد، کتک زدن، یا خوراندن مادهٔ بیشتر فرد را از اوردوز برنمی‌گرداند. سی‌دی‌سی می‌گوید مثل اوردوز رفتار کنید: خبر کردن کمک، نالوکسان اگر واقعاً در دسترس و آموزش‌دیده است، خواباندن به پهلو، و ماندن کنار فرد. اگر نفس دارد ولی اسهال و استفراغ شدید است، مایعات را اگر هوشیار است کم‌کم بدهید و تنها نگذارید. اگر استفراغ در خواب است، یا نمی‌تواند آب را نگه دارد، این دیگر «صبر تا فردا» نیست.
چرا ارزیابی پزشکی، حتی وقتی خودِ ترک معمولاً کشنده نیست
مدلاین‌پلاس می‌نویسد بیشتر مرگ‌های اوردوز افیونی در کسانی است که تازه سم‌زدایی شده‌اند، چون تحمل پایین آمده و دوز قبلی می‌تواند زیاد باشد. آرام شدن روز سوم پایان خطر نیست. برگشت به همان مقدار سابق، بعد از قطع، می‌تواند اوردوز باشد. این خطر با تنها ماندن در خانه بیشتر دیده می‌شود، چون کسی نیست که تنفس را ببیند.
همان صفحه می‌گوید در سم‌زدایی باید افسردگی و بیماری روانی همراه بررسی شود، چون درمانشان خطر بازگشت را کم می‌کند. سم‌زداییِ فقط جسمی، بدون این بررسی، نیمهٔ کار است. درد، اسهال و بی‌خوابی هم اگر شدید باشد کم‌آبی می‌سازد. این‌ها دلیل «معمولاً غیرکشنده» را باطل نمی‌کند؛ دلیل خانه را باطل می‌کند.
معیار کلی بستری روانپزشکی اینجاست. فهرست اورژانس تنفس را همان صفحه تعیین نمی‌کند. برای هماهنگی ارزیابی، نه برای تنفس کند یا بیدار نشدن، شمارهٔ کلینیک دی ۰۲۱-۷۵۳۵۴ است. همه بیماران به بستری نیاز ندارند. در صورت ضرورت بستری و مناسب‌بودن سطح مراقبت موردنیاز بیمار، امکان ارزیابی برای پذیرش در بخش بستری دارای مجوز کلینیک دی وجود دارد. بیمارستان ایوان هنوز در حال فعالیت نیست.
پرسش‌های متداول
مردمک ریز مهم‌تر است یا گشاد؟
سی‌دی‌سی مردمک ریزِ بی‌پاسخ را کنار تنفس کند و بیدار نشدن، نشانهٔ اوردوز می‌گذارد. مدلاین‌پلاس مردمک گشاد را جزو ترک دیررس افیونی می‌آورد. اگر در تنفس شک دارید، مثل اوردوز عمل کنید و ۱۱۵ را خبر کنید.
نالوکسان نباشد چه باید کرد؟
۱۱۵ را عقب نیندازید. هر دو راهنما نالوکسان را «اگر در دسترس است» می‌گویند، همراه با کمک پزشکی، نه شرط آن. فرد را به پهلو بخوابانید و کنارش بمانید.
اگر علائم ترک فقط درد و بی‌خوابی باشد، چه زمانی ارزیابی پزشکی یا بستری لازم است؟
چون مدلاین‌پلاس خودِ ترک را معمولاً تهدیدکنندهٔ حیات نمی‌داند، ولی کم‌آبی، ورود استفراغ به ریه، و اوردوز بعد از پایین آمدن تحمل را نام می‌برد، و بررسی افسردگی همراه را بخشی از سم‌زدایی می‌داند. تحمل کمتر پس از قطع، خطر اوردوز را با مقدار سابق بالا می‌برد؛ این با درد ترک یکی نیست. همه بیماران به بستری نیاز ندارند. در صورت ضرورت بستری و مناسب‌بودن سطح مراقبت موردنیاز بیمار، امکان ارزیابی برای پذیرش در بخش بستری دارای مجوز کلینیک دی وجود دارد. بیمارستان ایوان هنوز در حال فعالیت نیست.
این متن آموزش عمومی است و جای ارزیابی حضوری را نمی‌گیرد.
این مطلب برایتان مفید بود؟
مطالب بیشتری بخوانید یا برای مشاوره با کلینیک تماس بگیرید.
با یک کلیک، مطالب ایوان در «خبرهای برتر» گوگل برایتان بیشتر نمایش داده می‌شود.
ایوان را در گوگل منبع ترجیحی‌تان کنید